وبلاگ تخصصی نفت TJ

چكيده

در پي اجراي تشكيلات نوين وزارت نفت به منظور تفكيك وظايف و شتاب بخشيدن به فرآيند پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي در داخل كشور در روز 17 اسفند 1370 شركت ملي پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي ايران سازمان يافت و انجام كليه عمليات مربوط به انتقال نفت خام به پالايشگاه ها و پهلوگيري هاي صادراتي ، توليد بيش از 10 فرآوردة‌ اصلي شامل انواع بنزين ، نفت سفيد ، نفت گاز ، گاز مايع ، نفت كوره ، انواع سوخت هاي هوايي ، قير ، انواع روغن موتور ، پخش فرآورده هاي نفتي به اين شركت سپرده شده است.

صنعت نفت ايران به دنبال فوران اولين چاه نفت در مسجد سليمان واقع در جنوب غربي كشور متولد گرديد و به عنوان آغاز گيري و پيشتاز عمليات نفتي در منطقه خاورميانه شناخته شد.

به دنبال ايران كشور هاي عراق و سپس بحرين و كويت و عربستان نيز در زمره كشور هاي توليد كننده قرار گرفتند ايران همچنين اولين كشور خاورميانه و دومين كشور جهان (بعد از مكزيك) است كه توانست صنعت نفت خود را ملي اعلام و از نظر حقوقي استقلال يابد.

علاوه بر اين ايران در زمره كشورهاي مؤسس سازمان اوپك نيز قرار داشته و موفق گرديد. همچنين مصرف روز افزون مواد نفتي در كشور ، سابقة نسبتاً طولاني كه صنعت نفت در كشور ما دارد ، نقش بارز اقتصادي و سياسي و لزوم فعاليت هاي نفتي و پالايشگاهي در تأمين اين نيازها موجب شده است تا آگاهي از كيفيت حقاري و استخراج نفت و فراورده هاي نفتي اطلاعات دقيق تري در مورد اصول اوليه و روش هاي متداول آنها مورد توجه عموم قرار گيرد.

در اين مقاله تلاش شده است كه مطالب تا حد امكان ساده و مفيد و مختصر و قابل استفاده باشد به همين منظور تلاش شده است تا حد امكان از مجموعه اطلاعات مربوط به انتشارات انجمن نفت ايران استفاده گردد.
از مهمترين موارد مربوط به نفت در اين مقاله روش هاي اكتشاف نفت و حفاري و توليد فرآورده هاي نفتي مي باشد.

۱)  لوله های محافظ اولیه conductor casing          

لوله محافظ اولیه قطورترین لوله محافظ چاه است موقعی استفاده می شود که خاکهای سطحی زمین نا پایدار باشند که به هنگام حفاری در اثر خورندگی و شستشوی ناگهانی ناپایدار توسط گل حفاری حفره های کوچک و بزرگ در سطح ایجاد می شود . طول این لوله ها بسته به نوع خاکهای سطح زمین 3 تا 6 متر (10 تا 20 فوت ) متغییراند .

2) لوله محافظ سطحی surface casing                

لوله های محافظ سطحی چاهها معمولا برای جلوگیری از ورود آبهای خالص داخل منافذ ماسه ها به داخل چاهها به کار بده می شوند . اندازه طولی این لوله ها به عمق آبهای خالص در منطقه بستگی دارد و ممکن است از چند تا چند صد متر متغییر باشد لوله های محافظ سطحی تقریبا برای کلیه چاههایی که به منظور دسترسی به نفت و گاز حفر می شوند به کار می روند.

3) لوله محافظ میانی intermediate casing

از لوله های  محافظ میانی چاه وقتی استفاده می شود که چاه عمیق شده و مشکلات حفاری مثل فشار غیر نرمال طبقات شیل یا هرز رفتگی گل وجود داشته باشد .

4) لوله های طولانی یا نهایی محافظ چاه perforated casing  

 این لوله از سطح تا عمق نهایی چاه یا عمق مورد نظر ادامه دارد در مورد سیالات ( نفت – آب – گاز ) ممکن است لوله بالای منطقه حاوی سیال قرار داده شود یا با قسمت تحتانی  آن منطبق شود . در حالت اول منطقه پس از استخراج به صورت حفره باقی خواهد ماند در حالت دوم ضرورت دارد که در لوله طولانی محافظت چاه به منطقه حاوی سیال سوراخی ایجاد شود تا امکان سرازیر شدن سیال به داخل چاه فراهم شود که این رشته لوله را لوله محافظ طولانی سوراخ دار (perforated casing ) می نامند . رشته لوله طولانی چاه معمولا در شروع عملیات انتخاب می شود و به چند عامل بستگی دارد که عبارتند از :

1-   آیا بعد از دسترسی به عمق مورد نظر حفاری همچنان ادامه دارد یا نه در صورتی که جواب مثبت است انتخاب مته مناسب برای ادامه عملیات حفاری در انتخاب قطر داخلی لوله طولانی موثر است.

2-   تجهیزات مورد نیاز جهت ارسال به منطقه مورد نظر (عمق مورد نظر ) به منظور تولید دارای چه ابعادی است

3-   چگونگی قرار گیری لوله طولانی در انتهای چاه آیا لوله در قسمت فوقانی منطقه قرار می گیرد یا قسمت تحتانی آن

4-   قطر داخلی لوله طولانی باید به اندازه ای باشد که ابزار یابی حفاری (fishing ) به راحتی از داخل آن عبور کند تا در صوت گیر کردن هر قطعه از ماشین حفاری داخل چاه بتوان آن را بازیافت شکل زیر ارتباط بین رشته های لوله محافظ چاه و شرایط موجود در یک نمونه از چاه نفت را نشان می دهد.

تعریف سنگ

تعریف کانی

اقسام کانیها ( سیلیکاتها – غیر سیلیکاتها )

کانیهای ماگمایی – کانیهای رسوبی – کانیهای دگرگونی

نمونه های کانیها :

کوارتز – فلدسپات – کائولن – میکای سفید – آمفیبول – پیروکسن – الیوین – تالک – باریت – گالن – استیب نیت – زرنیخ – پیریت – مانیتیت – هماتیت – لیمونیت – کرومیت –گرافیت – کلسیت – دولومیت – ژیپس– انیدریت – هالیت.

انواع سنگها :  

الف- سنگهای رسوبی

1- سنگهای تخریبی: کنگلومرا – ماسه سنگ – سنگ رس.

2- سنگهای رسوبی شیمیایی آهکی : سنگ آهک – دولومیت – مارن – تراورتن – گل سفید – لوماشل .

3- سنگهای رسوبی تبخیری : گچ – نمک .

4- سنگهای رسوبی آلی سوختنی : ذغال سنگ- نفت وگاز

ب- سنگهای آذرین :

1- آذرین درونی : گرانیت – دیوریت – گابرو – پگماتیت .

2- آذرین بیرونی : ریولیت – آندزیت – بازالت – پونس – ابسیدین .

ج – سنگهای دگرگونی :

 شیست – سنگ لوح – گنیس – مرمر – کوارتزیت .

اقسام دگرگونی

عوامل موثر در دگرگونی

اقسام فسیلها

كندن چاه و رسيدن به هدف مورد نظر را حفاري مي گويند حفاري يكي از كارهاي پيچيده و گران و طاقت فرسا وتخصصي در صنعت نفت بشمار مي رود. هر كاري كه ما قبل از حفاري انجام داده باشيم در صورتي كه عمل حفاري بدرستي انجام نگيرد بي فايده است.
بنابراين به حفاري خيلي اهميت مي دهند قبل از حفاري ما فقط با تخيل و فرضيات مختلف لايه ها و عمق ها را تعيين مي كنيم ولي در حفاري واقعاً به اينها مي رسيم زمين شناس، مهندس راه و ساختمان، حفار و … همه دست به دست هم مي دهند تا حفاري به طور مداوم انجام شود. چون هزينه دكل و لوازم حفاري خيلي گران است.بنابراين حفاري در سه نوبت و بطور 24 ساعته انجام مي گيرد.
تعيين محل حفاري نيز مهم است مثلاً فاصله آن از مناطق مسكوني، چاههاي مجاور، مسكوني فشار قوي برق و ….. كه اينها همه تخصصي و مخصوص به خود را دارند بعد از تعيين محل مهندس راه و ساختمان اقدام به نصب كردن وسايل مورد نياز، اتاق ها، جاده و … مي كند سپس دكل به منطقه آورده مي شود و عمل بطور 24 ساعته انجام مي شود.
عمل حفاری بوسیله دکل صورت میگیرد . این دکل ابتدا بصورت جدا از هم به محل آورده میشود . سپس آن را در محل سر هم کرده و آمده حفاری میکنند . دکل و وسایل حفاری بصورت کرایه ای و گران قیمت می باشند بنابراین عمل حفاری بصورت 24 ساعته انجام میگیرد .

لوازم و قطعات حفاری عبارتند از :

1) Hook
قلاب آویزان از قطعات و رشته های بالا و پایین رو و متصل به دکل حفاری

۲)...

با سلام خدمت همه دانشجویان دوستدار پیشرفت و البته استخدام!

تو این پست سعی شده آدرس،شماره تلفن،پست الکترونیک و آدرس وب سایت شرکت های مهم نفتی ذکر بشه.

امیدوارم بهره کافی رو ببرین.

 آن‌چه که در پی می‌آید، ویرایش نخست مقاله‌ی « آشنایی با مبانی ژئوشیمی آلی نفت و گاز» از مجموعه‌ی متون آموزشی آشنایی با مفاهیم مهندسی نفت، ویژه‌ی خبرنگاران سیاستی و سیاست‌پژوهان بخش بالادستی نفت و اقتصاد انرژی است که در سرویس مسائل راهبردی دفتر مطالعات خبرگزاری دانشجویان ایران، تدوین شده است.

دکل را در واقع می توان ماشینی برای حفاری چاه تعریف کرد که به دو دسته کلی تقسیم می شوند دکل های خشکی(Onshore Drilling ) و دکل های دریایی(Offshore Drilling) که معمولآ شامل تانکر های گل حفاری, پمپ های گل حفاری, برجک دکل(Derrick), میز دوار, Drawwork , لوله های حفاری و تجهیزات تولید قدرت می باشد.در این پست سعی دارم در مورد انواع مختلف دکل های دریایی بحث کنم.

1- Submesible: برای اعماق سطحی از این نوع دکل دریایی استفاده می شود که به کمک پایه هایی  به کف دریا متصل می باشد.

2- jack up : این نوع دکل ها معمولآ تا اعماق 500 فوت مورد استفاده قرار می گیرند. این نوع دکل ها به  پایه های بلندی که در کف دریا قرار گرفتند مجهز شدند. از این دکل ها در دریای شمال(North Sea) که عمق آب زیاد نمی باشد مورد استفاده فراوان قرار دارد.

3-semi submersible: این نوع دکل های دریایی شامل یک کرجی ته پهن و ستون ها یی می باشد که وقتی در آب دریا رها می شود موجب معلق شدن دکل در یک عمق خاص می شود. البته موج دریا می تواند باعث حرکت این نوع دکل ها شود ولی به کمک هشت لنگری که به ته دریا متصل می شوند می توان این اثر نامطلوب را حذف کرد.

4-Drill ship: همانطور که از اسمش پیداست این دکل یک دستگاه حفاری به شکل کشتی می باشد. برخلاف jack up و semi submersible  ها از این نوع دکل ها برای حفاری در اعماق زیاد استفاده می شود.

قطر نيز مانند ساير کشورهاي نفت خيز حاشيه خليج فارس از وابستگي شديد به درآمدهاي نفتي رنج مي برد، از اين رو، مي كوشد تا ساير منابع درآمدي و نيز سرمايه گذاري هاي خود را براي توليد بيشتر گازمايع و محصولات پتروشيمي افزايش دهد. از فعاليت هاي ديگر اين کشور، فراهم کردن امکانات توليد و صدور فرآورده هاي نفتي و محصولات پتروشيمي و به دنبال آن افزايش ارزش افزوده نفت خام و گازطبيعي است. اين كشور از بخش خصوصي و اشتغال زايي در اين زمينه حمايت مي كند. نفت در دهه 1940 در قطر کشف شد و به دنبال آن ثروت عظيمي در دهه هاي 1950 و 1960 نصيب اين كشور شد. حدود 85 درصد درآمد قطر از محل صادرات نفت تأمين مي شود. مردم قطر بالاترين ميزان درآمدهاي سرانه جهان را دارند.

درجه «گرانروي» نفت خام قطر 24 تا 41 درجه API است.
از سال 1931، «شرکت نفت انگليس و ايران»، جست و جوي نفت را در قطر آغاز کرد. در سال 1935 اين شرکت صاحب امتياز عمليات اکتشافي شد که بعدها به کنسرسيومي مرکب از «شرکت توسعه» (قطر)، «شرکت نفت عراق»، و «شرکت نفت انگليس و ايران» محول شد. «شرکت توسعه قطر» که بعدها به شرکت «پتروليوم قطر» تغييرنام يافت، در سال 1938 در حوزه دوخان به نفت رسيد و در همان سال دو چاه ديگر در همان مکان حفر کرد. با آغاز جنگ جهاني دوم، قطر از توليد نفت بازماند ولي پس از جنگ در دسامبر 1949 اولين محموله صادراتي «پتروليوم قطر» از پايانه تاسيسات ام سعيد بارگيري شد.
شرکت نفت «شل» که امتياز اکتشاف نفت در مناطق دريايي قطر را در سال 1952 به دست آورده بود، در سال 1960 در «ايد الشارجي» به نفت رسيد که نفت آن بي درنگ بهره برداري شد. در سال 1974 دولت اختيار كامل صنايع نفت خود را به دست گرفت و شرکت نفتQGPC قطر را تأسيس کرد. به اين ترتيب مالکيت کل منابع نفت کشور از آن دولت قطر شد.

یه ذره هم بیشتر بدانید:

میدان گازی/نفتی پارس جنوبی

میدان گازی فوق عظیم پارس جنوبی که در ادامه به میدان شمال تبدیل می­شود با کشور قطر مشترک می باشد. این میدان بزرگترین و مهمترین میادین اشتراکی ایران و دنیا است. بزرگترین میدان گازی مشترک دنیا (پارس جنوبی- شمال قطر) در بخش قطری 20 سال زودتر از بخش ایرانی اکتشاف و به بهره برداری رسیده است.
بزرگترین ساختمان حاوی گاز در دنیا یعنی میادین پارس جنوبی- شمال قطر در بین ایران و قطر مشترک میباشند. این میدان دارای ذخیره عظیمی از گاز در سازندهای فراقون- دالان- کنگان (سازند خوف) می­باشد. اگرچه سازندهای گروه خامی و بنگستان نیز در این میادین دارای نفت می باشد. مهم ترين ميدان گازي دريائي کشور داراي ١٣١٣٠ ميليارد متر مكعب گاز درجا است. هم اکنون 28 تريليون متر مكعب گاز درجا در کشور وجود دارد که نزديک به 50 درصد از ذخاير گازى کشور (8 درصد کل مخازن گازی دنیا) تنها در ميدان پارس جنوبى قرار دارد. اين ميدان همچنين داراى ميعانات گازى در جاى معادل ١٨ هزار ميليون بشكه است. این میدان به همراه میادین پارس شمالی، گلشن و فردوسی تحت پوشش شرکت نفت و گاز پارس است.

نتیجه گیری:
1- مخزنای مشترک هیدروکربوری از منابع استراتژیک هر مملکته. بزرگترین مخازن نفتی (یادآوران و آزادگان) و گازی (پارس جنوبی) ایران تو مناطق مرزی و بصورت مشترک با کشورهای همسایه ست. شناخت بیشتر این مخازن و اولویت مطالعه اونا می تونه تو بهره برداری بهتر اهمیت ویژه ای داشته باشه.

2- نتیجه دومی رو به صورت یه سوال مینویسم تا خودتون هم یه ذره تو فکر فرو برید..."چرا باید کشور کوچولی مثل قطر که استارت نفتیش رو ما زدیم این همه پیشرفت کنه اما ما............. بقیش رو به علت مسایل امنیتی که از جانب مدیر وبلاگ لحاظ میشه، سانسور می کنم(-‌: حالا خودتون یه زحمت بکشید و نقطه چین رو پر کنید. به امید اینکه هدفمون از درس خوندن ودانشگاه رفتن فقط و فقط رسیدن ایرانمون به جایگاهی تو دنیا باشه که لایقشه. خوشحال می شم اگه نظرتون رو در مورد این طرز فکر خودم بدونم.سپاسگذارم.

مراحل توسعه یک میدان هیدروکربنی

به طور کلی طول عمر یک میدان هیدروکربنی را می توان به پنج مرحله تقسیم کرد:

1- فاز اکتشاف (exploration phase)
2- فاز ارزیابی (appraisal phase)
3- برنامه ریزی برای بهره برداری (development planning)
4- فاز تولید (production phase)
5- فاز از کار افتادگی (decommissioning)

تشکیل مخزن نفت

منشاء نفت مواد آلي موجود در موجودات زنده است. قبل از دوره کامبرين به علت عدم و يا کمي موجودات زنده، در رسوبات مربوط به اين دوران نشانه اي از مواد آلي و در نتيجه نفت وجود ندارد. اما بعد از اين دوره بقاياي جانوران و گياهان همراه رسوبات ته نشين شدند و رسوبات بعدي آنها را مدفون کردند.
مواد آلي موجود در جانوران و گياهان نسبت به مواد اکسيد کننده بسيار حساس هستند و اگر در معرض اين مواد قرار گيرند تجزيه مي شوند.
بنابراين در هنگام قرار گيرند ته نشين شدن، مواد آلي اگر در معرض اکسيد کننده ها اکسيد شده و نفتي ديگر در کار نخواهد بود. اما اگر رسوب گذاري به سرعت انجام شود و مواد آلي در زير رسوبات مدفون شوند ديگر فرصتي براي اکسيد کننده ها باقي نخواهد ماند تا مواد آلي را اکسيد کرده و باعث از بين رفتن آنها شوند.پس يکي از شرايط بوجودآمدن نفت سرعت در هنگام رسوب گذاري مواد آلي است.
مواد آلي در لايه هاي زيرين، در اثر فشار و حرارت ابتدا به کروژن بعد به آسفالت و در پايان به پتروليوم تبديل مي شوند. اين فرايندها از لحاظ بيوژنتيک بررسي مي شوند و براي تبديل به انواع مختلف رنج ها، فشار مشخص لازم است.
در اين فرايندS,O,W مواد آلي به C,H پتروليوم تبديل مي شوند. يعني مواد سنگين همچون Sبه H,C تبديل مي شوند يعني مواد با وزن ويژه بالا به مواد با وزن ويژه پايينتر تبديل مي شوند که با API مشخص مي شوند. هر چه S پتروليوم ها کمتر باشد API آن بالاتر خواهد بود.
اين فرايند ها در سنگ منشأ اتفاق مي افتد. سنگ منشأ معمولاً کم تخلخل است و به علت فشار لايه هاي بالايي? پتروليوم از سنگ منشاء حرکت مي کند. اين فرايند را مهاجرت اوليه گويند. بعد اين مواد از لايه هابه سمت سنگ مخزن حرکت مي کنند. اين فرايند را مهاجرت ثانويه گويند.
حرکت پتروليوم تا زماني که هيدروکربن ها به تله بيفتند ادامه خواهد داشت. بدين صورت که اين هيدروکربن ها بصورت جاري و يا منقطع از ميان لايه هاي توارا به طرف اين تله حرکت مي کنند. اين تله نفتي، مخزن نام دارد که بايد داراي خواص توارايي و تخلخل خوبي باشد.
زماني که نفت قابل توجهي در مخازن نفتي جمع شود اين مکان را ميدان نفتي گويند. يک ميدان نفتي داراي شرايط خاصي مي باشد که مهمترين آنها عبارتند از:

1) پوش سنگ 2) سنگ مخزن 3) سنگ منشاء 4) مهاجرت 5) تله نفتي
1) سنگ مخزن:
سنگي تراوا و متخلخل است علت تخلخل آن براي داشتن فضاي کافي براي نگهداري هيدروکربن ها و تراوايي آن براي قدرت عبور و حرکت دهي هيدروکربن ها به طرف چاههاي نفت که اين از مهمترين عوامل است.
مخازن معمولاً از ماسه سنگ و يا سنگ آهک است. ماسه سنگ داراي تراواي بالايي است و جزء مخازن خوب است. ولي بعضي مخازن از جنس سنگ آهک است با تراوايي بالا علت اين امر وجود شکافهايي در اين مخازن که باعث شده تراوايي سنگ مخزن ما بالا بياييد. اما به علت اختلاف فاز تر و غير تر در انواع گوناگون مخازخ? کيفيت مخزني نيز متفاوت خواهد بود. در مخازن ماسه اي فاز تر نفت ولي در آهکي آب مي باشد. بنابراين در مخازن ماسه اي نفت با فشار تمايل به خروج از مخزن را داشته در صورتي که اين مسئله در مخازن آهکي کاملا متفاوت بوده و اين آب است که تمايل دارد با فشار خارج شود.
2) پوش سنگ:
اين سنگ برخلاف سنگ مخزن از تراوايي و تخلخل بسيار پايين برخوردار است که مانع فرار نفت از طرف اين سنگ است. پوش سنگ مي تواند در بالا و يادر اطراف سنگ مخزن وجود داشته باشد و بر اساس نوع مخزن اشکال متفاوتي را دارا باشد. عدم وجود پوش سنگ موجب فرار نفت از سنگ مخزن شده ودر اين صورت مخزن نفتي موجود نخواهد بود. در ايران بهترين پوش سنگ در مناطق نفت خيز جنوب سازند گچساران مي باشد.
3) تله نفتي:
اين همان شکل مخزن است که باعث مي شود با کمک پوش سنگ نفت را در خود ذخيره کند. بطور کلي دو نوع مخزن داريم:
الف)‌ ساختماني ب) استراتيگرافيک ج) مختلط که بسته به تغييرات ساختماني و يا رخساره اي و سنگ شناسي ازهم متمايزند.
الف) ساختماني
اين مخزن براساس تغييرات ساختماني درون زمين بوجود مي آيد. که از مهمترين آنها مي توان چين ها و گسل ها را نام برد. که در اينها اتفاقات ساختماني زمين باعث جابجايي لايه ها و قرار گرفتن سنگ مخزن و پوش سنگ بصورتي مي شود که پتانسيل ذخيره نفت را داشته باشند.
ب) استراتيگرافيک
که بر اساس تغييرات رخساره اي و سنگ شناسي بوجود مي آيد. يعني گونه هاي متفاوت سنگ ها در اثر عوامل مختلف به جز ساختماني در کنار هم قرار خواهند گرفت? بگونه اي که شرايط تجمع نفت بوجود آيد. «در مخازن بايد نيز به مسأله کلوژر بايد توجه داشت. بدين معني که به عنوان مثال طاقديس ما ممکن است تمامي شرايط ذخيره نفت را داشته باشد ولي بگونه اي باشد که نفت نتواند در آن جمع شود.»